Astım

Bu ne?

Astım kronik (uzun süreli) bir akciğer hastalığıdır. Hava geçişleri daralıyor ve iltihaplanıyor. Bu, solunum zorluklarına ve hırıltılı solmaya yol açar.

Astım hafif ila ağır arasında değişir. Bazı insanlar ara sıra hafif semptomlara sahiptir. Diğerleri ciddi, hayatı tehdit eden şiddetli alevlenmelerle neredeyse sürekli belirtilere sahiptir.

Astım atağı sırasında hava yolları her zamankinden daha fazla iltihaplanır. Onları çevreleyen kaslar sıkıştıkça dar olurlar. Enflamasyon tarafından üretilen mukus, dar geçitleri doldurur. Sonuç olarak, hava akışı kısmen veya tamamen bloke olur.

Astım akciğerin daha büyük ve daha küçük hava yollarını etkiler.

Çeşitli çevresel astım “tetikleyiciler” tanımlanmıştır. Çoğu allerjendir. Alerjenler bazı insanlarda bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesine neden olur. Ortak allerjenler şunları içerir:

• Hayvan hurması ve tükürük

• Polenler

• Kalıplar

• Toz akarları

• Hamamböcekleri

• Bazı ilaçlar

• Bazı gıdalar

Astım tetikleyicileri listesinde de yüksekler vardır:

• Soğuk algınlığı ve influenza gibi viral enfeksiyonlar

• Egzersiz

• Soğuk ve kuru hava solumak

• Çevre kirleticileri, örneğin:

  • Sigara içmek

  • Tahta duman

  • Boya dumanları

  • Kimyasallar

• Güçlü kokular

• Duygusal stres

Şiddetli astımı olan bazı insanlar için herhangi bir tetikleyici tespit edilemez.

Astım, genellikle 5 yaşından önce erken gelişebilir. Ancak belirtileri her yaştan başlayabilir. Durumda genetik (kalıtsal) bir bileşen bulunur. Genellikle ailenin alerjik öyküsü olan insanlar etkilenir.

belirtiler

Astım belirtileri şunları içerir:

• Hιyιrlιk (hava zorla atıldığı için ıslık sesi)

• Nefes darlığı

• Göğüste sıkışma

• Sürekli öksürük

Astımlı bazı insanlar için, başlıca semptom kronik öksürüktür.

Şiddetli bir astım atağının belirtileri şunları içerebilir:

• Aşırı nefes darlığı

• Göğüste sıkışma

• Hızlı bir nabız

• Terlemek

• Alevli burun delikleri ve pıhtılı dudaklar

• Dik durma ihtiyacı

• Dudakların ve tırnakların mavimsi bir renk değişikliği

Astım atakları ya da alevlenmeler arasında, hafif ya da orta derecede astıma sahip kişilerde herhangi bir belirti olmayabilir.

Bazı insanlarda belirtiler yalnızca egzersiz sırasında veya sonrasında alevlenir.

Astımlı insanlar, soğuk algınlığı veya grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonu geçirirken daha şiddetli semptomlara sahiptir.

Teşhis

Doktorunuz hakkında aşağıdakileri soracaktır:

• Sahip olduğun her türlü belirtiye

• Ne kadar şiddetli oldukları

• Ne zaman ve nerede gerçekleştiği

• Ne sıklıkta meydana gelirler

• Onları tetikleyen ve hafifleten şey

Bu ayrıntılar, doktorunuzun astım ataklarınızı önlemeye yardımcı olacak yollar bulmasına yardımcı olacaktır.

Doktorunuz ayrıca hakkında bilmek isteyecektir:

• Kişisel alerjiniz ve solunum hastalıkları öykünüz

• Ailenizin astım, alerji ve solunum yolu hastalıkları öyküsü

Doktorunuz hırıltı tespiti yapmak için sırtınızı bir stetoskop ile dinleyecektir.

Saldırı sırasında, doktorunuz alevlenmenin şiddetini değerlendirebilir. Akciğerlerindeki hava akışı miktarını dinleyecek. Ayrıca nefes alabilmek için göğüs kaslarınızı nasıl kullandığınızı da gözlemleyecektir. Mavi dudaklar veya cilt, yeterli oksijen almadığımız işaretidir.

Doktorunuz tepe hava akışınızı pik akış sayacı ile kontrol edebilir. Akciğerlerden hava akışının hızlı ve kolay bir şekilde ölçülmesini sağlar. Zorla üflerken atılan havanın hızını ölçer.

Tepe-akışlı metre çoğunlukla astım hastalarına evde kullanılmak üzere verilir. Onları astımını izlemek için kullanabilirler. Bu cihazlar, bir astımın en erken belirtilerini yakalamaya yardımcı olur.

Nabız oksimetresi denilen bir başka test, kandaki oksijen seviyelerini ölçer. Parmağınızın ucuna küçük bir plastik klibi yerleştirerek yapılır.

Doktorunuz spirometri denilen başka bir test isteyebilir. Bu, akciğer fonksiyonunun daha kapsamlı bir testidir. Astım tanısını doğrulamak ve şiddeti değerlendirmeye yardımcı olmak için kullanılır.

Spirometre sırasında, hava akışının miktarını ve hacmini analiz eden bir aygıta sızdırırsınız. Bir bronkodilatatör verildikten sonra testin bir kısmı tekrar edilebilir. Bu ilaç, solunum yollarını çevreleyen kasları rahatlatır. Hava akışı bir bronkodilatör ile düzelirse, astım olduğunu gösterir.

Spirometri normal görünüyorsa bazen bir zorluk testi yapılır. Bu test için, hava yolu kaslarının sıkışmasına neden olup olmadığını görmek için bir ilaç solumak gerekir. Astımlı insanlar bu ilaca daha duyarlıdır: hava yolu kasları sıkıştırılacaktır.

Doktorunuz kan testi veya alerji cilt testi yapmak isteyebilir. Bu testler, bir alerjiyi tetikleyebilecek spesifik maddeleri (“allerjenler”) belirlemek için kullanılır.

Şiddetli bir astım patlaması esnasında, oksijen seviyenizi daha doğru bir şekilde ölçmek için arteryel kan gazı (ABG) testi yapılabilir. Test ayrıca saldırının ciddiyeti hakkında bilgi de sağlıyor. Doktorunuz ayrıca göğüs radyografisi yaptırmanızı isteyebilir.

Beklenen süre

Yetişkinlerde astım genellikle hayat boyu süren bir durumdur. Tedavi ile belirtiler kontrol edilebilir. Seyrek veya çok hafif olabilirler.

Astımlı çocukların yaklaşık yarısında astım kendi kendine gider. Veya zamanla daha az şiddetlenir. Bununla birlikte, genellikle hayatta tekrar ortaya çıkar.

Astım atakları kendi başına ya da astım ilaçları yardımıyla uzaklaşabilir. Saldırıların sıklığı ve şiddeti değişir. Genellikle saldırıyı tetikleyen şeylere bağlıdır.

önleme

Bazı astım atakları, tetikleyicilere maruz kalmayı önleyerek veya en aza indirgeyerek önlenebilir.

Bunlara çevresel tetikleyiciler dahildir:

• Sigara içmek

• Çevresel kirleticiler (özellikle kirlilik ve ozon seviyeleri yüksek olduğunda)

• Güçlü kimyasallar

Egzersiz astımınızı tetiklerse:

• Egzersiz öncesi ve sırasında sıcak, nemli havayı solun

• Egzersizden önce inhalerleri kullanın

Alerjenler evde ortadan kaldırmak genellikle astım semptomlarını kontrol altına almak için uzun bir yol olabilir.

Toz akarları tetikliyse:

• Minderleri hava geçirmez muhafazalarda sıkıştırın

• Evinizi sık sık temizleyin

• Yatakları sık sık çok sıcak suda yıkayın

• Halıları ve ağır döşemeleri uyku bölgelerinden çıkarın

Bazı insanlar hayvanlardan tamamen kaçınmalıdırlar. Diğerleri, öngörülemeyen hayvanlara maruz kalmadan önce önleyici ilaç almaktan fayda görebilirler. Evcil hayvan sahipleri evcil hayvanlarını yatak odasından uzak tutmalı ve düzenli olarak yıkamalıdır.

Polenlerden etkilenenler şunları yapmalıdır:

• Mümkün olduğunca kapalı mekanlarda kalın.

• Klima kullanın

• Yüksek polen mevsimi boyunca camları kapalı tutun

Önleme ayrıca gelecekteki saldırıları öngörmeyi öğrenmek demektir. Belirtiler gelişmeden önce gelen bir saldırıyı belirlemenize yardımcı olmak için belirtilerinizi ve tepe akış okumalarınızı izleyin. Bu, bir saldırıyı önlemek için ilaçlarınızı ayarlamanızı sağlar.

Astım flaşlarının erken belirtileri veya semptomları şunları içerir:

• Daha sık öksürme

• Artan mukus veya balgam

• Egzersiz veya egzersiz ile hızla nefes daralmak

• Sinüs baş ağrısı veya ateş gelişimi

• Soğuğa benzeyen belirtilere sahip olmak:

  • Koşuşturan veya tıkanık burun

  • Hapşırma

  • Sulu gözler

tedavi

Tedavi odaklanmaktadır:

• Enflamasyonun önlenmesi veya durdurulması

• Hava yollarını tutan kasları rahatlatmak

Kronik astımınız varsa, astım yönetim planı yazmak için doktorunuzla birlikte çalışın. Plan şunları belirtir:

• Astım tetikleyicileri önleme

• Düzenli ilaçların ne zaman ve nasıl alınması gerektiği

• Akut ataklar nasıl yönetilir

• Bir zirve akım sayacı nasıl kullanılır?

Astımı tedavi etmek için çeşitli ilaç türleri mevcuttur. Bazıları akut atakları tedavi eder (“hızlı kurtarıcılar”). Diğerleri saldırıları engeller (“kontrolörler”).

Önleyici astım ilaçlarının reçete edildiği gibi alınması önemlidir. Belirtileriniz olmadığında bile onları almanız gerekir.

• Bronkodilatörler. Bronkodilatörler hava akışını iyileştirmek için solunum yollarındaki kasları rahatlatır. Sıklıkla inhale edilirler.

  Bronkodilatatörlerden birine beta agonistleri denir. Albuterol, metaproterenol ve pirbuterol içerir. Beta agonistleri, hafif, ara sıra görülen belirtiler için hızlı rahatlatıcı olarak tek başına reçete edilebilir. Ayrıca, bir saldırıyı durdurmak için “kurtarma” ilaçları olarak kullanılırlar. İnhalatörde solunabilir veya bir nebülizatör ile alınabilirler. Bir nebülizör, ilaçları solunum için bir buğu ile karıştıran bir cihazdır.

  Diğer uzun etkili bronkodilatörler astım ataklarını azaltmak için “kontrolörler” olarak kullanılır. Bunlara salmeterol (Serevent) ve formoterol (Foradil, Perforomist) dahildir. Astım atağı için yararlı değildir, çünkü çalışmaya başlaması çok uzun sürer.

  Günlük uzun etkili bronkodilatatör kullanan insanlar ayrıca günlük bir kortikosteroid solunum cihazı kullanmalıdır. Astımlı, uzun etkili bronkodilatör kullanan insanlar ölüm riski taşımaktadır.

• Anti-inflamatuar ilaçlar. Bunlar kontrolörler. Bir kişinin astım semptomları olup olmadığına bakılmaksızın, genellikle düzenli olarak alınırlar. Enflamasyonu azaltarak çalışırlar. Bu mukoza üretimini azaltır ve hava yolu kaslarının daralmasını azaltır.

  Haftada birkaç kez daha fazla ortaya çıkan astım semptomu olan birisi, anti-inflamatuar bir ilaç almayı düşünmelidir. İlk tercih genellikle inhale kortikosteroiddir.

  Kortikosteroidler, inhale kortikosteroidler tamamen başarılı olmadığında hap olarak da alınabilir. Acil bakım ya da hastaneye kaldırma isteyen insanlar sıklıkla intravenöz olarak kortikosteroid alırlar.

  Diğer inhale anti-inflamatuvarlar da mevcuttur. Lökotrien modifikatörleri ağız yoluyla alınır. Bu ilaçlar astımlı birçok insanda iltihaplanmaya ve hava yolu daralmasına neden olan kimyasal maddeleri bloke eder.

  Bir başka anti-enflamatuar ilaç, IgE antikorlarına saldırarak inflamasyonu bloke eden omalizumab (Xolair) ‘dir. IgE antikorları, alerjik reaksiyonların başlıca oyuncularıdır. Bu ilaç, diğer terapilere yanıt vermeyen ve sık oral kortikosteroid gerektiren ciddi alerjik astımı olan kişilerin belirtilerini kontrol etmeye yardımcı olur.

• Uzun etkili bronkodilatör / kortikosteroid kombinasyon inhalörleri . Bu iki ajanı tek bir üründe birleştiren birkaç ürün var. Örnekler Advair, Symbicort ve Dulera’yı kapsar.

• İmmünoterapi. Astımlı bazı insanlar da immünoterapiden yararlanmaktadır. İmmünoterapide, kişiye artan miktarlarda allerjenler enjekte edilir. Amaç kişinin bağışıklık sistemini duyarsızlaştırmaktır. İmmünoterapi, kapalı alerjenlere duyarlılığın neden olduğu hafif-orta şiddette astım semptomları için en etkili olduğu görülmektedir.

Şiddetli astım atakları hastanede tedavi edilmelidir. Orada, oksijen uygulanabilir ve ilaçlar intravenöz olarak veya bir nebülizer ile verilebilir. Hayati tehlike arz eden vakalarda, hastanın büyük havayolu ve suni havalandırma için bir solunum tüpüne ihtiyacı olabilir.

Profesyonel Olmak İçin Ne Zaman

Sizin veya çocuğunuzun ısrarlı olduğu durumlarda doktorunuzu arayın:

• Hırıltı

• Göğüste sıkışma

• Nefes darlığı

• Öksürük

Astımlı bazı çocuklar spesifik olarak nefes darlığı şikayetinde bulunmayabilir. Bununla birlikte, nefes alırken burun delikleri patlar veya göğüs ve boyun kaslarını kullanabilirler. Bunlar, sıkıntı çektiğinin işaretleridir.

Astım teşhisi konmuşsanız belirtileriniz varsa doktorunuzu arayın:

• Kötüye gidiyor

• Düzenli ilaçlarınız tarafından kontrol edilmiyor

Örneğin, kurtarma bronkodilatatörünü günde dört defadan fazla kullanmanız gerekiyorsa doktorunuzu arayın. Pik akışı ölçer okumaları sarı veya kırmızı bölgede olup olmadığını da çağırın.

Astım atağınız varsa ve semptomlarınız her zamanki ilaçlarınıza rağmen devam ediyorsa hemen acil yardım isteyin.

prognoz

Astım iyileştirilemese de neredeyse her zaman başarıyla kontrol edilebilir. Astım hastalarının çoğunda normal yaşam sürer.