anfizem

Bu ne?

Amfizem solunum yolu hastalığıdır. Bu durumda milyonlarca akciğer minik hava kesesi (alveol) şekil veya rüptürü uzatır. Bu ince, kırılgan hava kesesi zarar gördüğünde veya yok edildiğinde, akciğerler doğal elastikiyetlerini kaybederler. Hava akciğerlerin içinde sıkışmış olarak kalır, çünkü hasar gören akciğer keseleri boşalamaz.

Amfizem ilerleyici bir hastalıktır, bu da kötüleşmeye devam ettiği anlamına gelir. Durum ilerledikçe, akciğerler oksijen emme ve karbon dioksit salma yeteneklerini kaybeder. Solunum zorlaşır. Bir kişi kolayca hava almaması gibi kolayca nefes darlığı hisseder.

Amfizem ve kronik bronşit, kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) en yaygın iki formudur. Genellikle birlikte görülürler. Bronşit, bronş duvarlarının şişmesi ve iltihabıdır. Kronik bronşiti olan bir kişinin tipik olarak, birkaç yıl içinde bir seferde aylarca süren, balgamla günlük öksürüğü vardır.

Amfizem ve kronik bronşit hem akciğerlere hem de bronş tüplerine hasar neden olur. Hasar, sigara içiminden kaynaklandığında, sigara içenlerden ayrıldıktan sonra belirtiler düzelebilir.

Amfizem olgularının büyük çoğunluğundan sigara içmek sorumludur. İkinci el duman ve havadaki toksinlere maruz kalma da amfizeme katkıda bulunabilir, ancak daha az derecede. Yüksek hava kirliliği seviyelerine maruz kalan sigara içicileri KOAH gelişme riski yüksektir.

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki az sayıdaki insan alfa 1-antitripsin eksikliği olarak bilinen kalıtsal bir hastalıktan amfizemi geliştirir. Bu genetik durumda, vücut alfa 1-antitripsin (AAT) olarak adlandırılan bir proteini yeterince üretmez. AAT akciğerleri enzimler tarafından hasardan korur. AAT düzeyleri düşük olduğunda akciğerler bu enzimler tarafından hasar görme eğilimindedir. Sigara içmek bu durumu kötüleştirir.

belirtiler

Amfizemin erken aşamalarında çoğu insanın belirtileri az olacaktır. Hastalık genellikle yavaş ilerlemektedir. Solunum değişiklikleri pek farkedilmeyebilir. Normal bir kişi, 20 yıldan fazla bir sürede günde bir paket sigara içene kadar semptom yaşamayacaktır.

Bununla birlikte, zaman içerisinde, amfizemli neredeyse herkes nefes darlığı geliştirecektir. Başlangıçta, yalnızca birkaç merdiven basamağı veya spor yapmak gibi yorucu etkinlikler sırasında fark edilebilir. Zaman geçtikçe, günlük işlerinizde, ev işlerinde veya kısa mesafelerde yürürken, nefes darlığı olabilir. Sonunda, dinlenme veya uyku durumlarında bile günün büyük bir kısmı kişi nefes alabilir. Amfizem en kötü ihtimalle “hava açlığı” na neden olabilir. Bu, sürekli bir nefes yakalayamayacağının hissi.

Amfizemin nedenine bakılmaksızın bu solunum semptomları aynıdır. Bununla birlikte, aynı derecede akciğer hasarına sahip iki kişi farklı belirtilere sahip olabilir. Hafif amfizemli bir hastada nefes darlığı hissedilebilir. Hastalığın daha ileri aşamalarına sahip bir başka kişi semptomlardan pek rahatsız olmayabilir.

Amfizemin neden olduğu diğer belirtiler şunları içerir:

• Hırıltı

• Öksürme

• Balgam çıkarmak (eğer kronik bronşit varsa)

• Göğüsteki sıkılık hissi

• Gövdeli fıçı benzeri göğüs

• Sürekli yorgunluk

• Uyku güçlüğü

• Sabah baş ağrısı

• Kilo kaybı

• Ayak bileği şişmesi

• Uyuşukluk veya konsantrasyon zorluğu

Teşhis

Doktorunuz sigarayı hakkında ayrıntılı bilgi ister. O ne kadar sigara içtiğinizi ve günde kaç sigarayı isteyecektir.

Diğer sorular şunları içerebilir:

• İşyerinde veya evde pasif (ikinci el) dumanları mı soluyorsunuz?

• Havayla taşınan tahriş edicilere veya zararlı maddelere maruz kaldığınız bir yerde yaşıyor veya çalışıyor musunuz?

• Hava kirliliği yüksek bir bölgede yaşıyor musunuz?

• Ailenin geçmişi var mı:

  • AAT eksikliği

  • Amfizemın erken başlangıcı

  • Amfizemi geliştiren sigara içmeyen kişiler

Doktorunuz ayrıca solunum yolu semptomlarınızı soracaktır. Nefes darlığı mı geliştiğini ve ne zaman nefes alacağınızı bilmek isteyecektir. Doktor da hakkında sormak isteyebilir:

• Solunum yolu alerjileri

• Tekrarlayan kötü soğuk algınlığı

• Sürekli, ağır öksürük

Doktorunuz o zaman sizi tipik amfizem bulgularını aramaya çalışacaktır. Buna şunlar dahildir:

• Muayene odasına girmek gibi basit faaliyetler gerçekleştirirken nefes darlığı izlerken

• Göğsünüzün boyutuna ve şekline bakma

• Nefes alırken göğsünüzün nasıl hareket ettiğine bakmak

• Akciğerlerinizi hırıltılı solutma veya normal nefes sesleri için dinleme

• Öksürüğünüzün nedenlerinden ötürü kulak, burun ve boğazın kontrol edilmesi

• Kalbini dinlemek

• Cildinizi, dudaklarınızı ve tırnaklarınızı düşük kan oksijen seviyelerini gösteren mavimsi bir renk tonu için kontrol edin. (Doktorunuz oksimetre olarak bilinen bir parmak probu ile kan oksijen seviyenizi doğrudan ölçebilir.)

• Tırnaklarınızın bazen kronik akciğer hastalığı ile ortaya çıkan alışılmadık bir eğrilik (“klübü”) olup olmadığını kontrol etme

• Akışkan birikimine işaret eden şişme için ayak bileklerinizi hissetmek

Amfizemin en erken evrelerinde bu incelemenin sonuçları birçok insanda tamamen normal olabilir.

Çoğu insanda amfizem, röntgen veya akciğer fonksiyon testleriyle teşhis edilecektir.

Normal bir göğüs radyografisi amfizemde tipik değişiklikler gösterebilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:

• Akciğerlerin büyümesi

• Skarlasma

• Deliklerin oluşumu (büller)

Bununla birlikte, önemli hasar oluşmadan bu değişiklikler görünmeyebilir. Bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları, amfizemin en erken değişikliklerini saptamak için daha iyidir. BT taramaları, gençlerin ya da hiç sigara içmeyen hastaların teşhis edilmesine yardımcı olabilir.

Akciğer fonksiyon testi amfizemi teşhis etmek ve hastalığın evresini belirlemek için yararlıdır. Bu test spirometre olarak da bilinir. Bu testte bir tüp vasıtasıyla zorla üflenirsiniz. Tüp, akciğer kapasitesini ölçen bir makineye bağlı.

Doktorunuz özel akciğer testleri de verebilir. Bunlar bir cam kutunun içine oturmanızı veya yavaş yavaş farklı gaz karışımlarıyla solumamızı gerektirebilir.

Doktorunuzun sipariş verebileceği diğer testler şunları içerir:

• Arteriyel kan gazları. Kanınızdaki oksijen ve karbon dioksit seviyelerini ölçer. Kol, bilekteki küçük bir arterden bir iğne ile alınır.

• Elektrokardiyogram (EKG). Yalnız amfizemden daha fazla nefes darlığına neden olabilecek kalp problemlerine dair kanıtlara bakar. Bir EKG, amfizemin neden olduğu kalp gerginliğini arar.

Şüpheleniliyorsa, doktorunuz AAT eksikliğinin teşhisi için kan testi isteyebilir. Bu test pozitif çıkarsa, doktorunuz tüm aileniz için taramayı önerebilir.

Beklenen süre

Nedene bakılmaksızın, amfizemdeki akciğer hasarı tersine çevrilemez. Tedavi bile olsa hasar devam eder. Bununla birlikte, sigarayı bırakmak, hastalığın kademeli olarak kötüleşmesini önlemenin en iyi şansı.

önleme

Eğer içiyorsanız, durun. Eğer sigara içmiyorsan, başlama. Sigarayı bırakarak amfizemi önleyebilir veya progresyonunu yavaşlatabilirsiniz.

Hava kirliliğine maruz kalma olasılığınızı da sınırlamalısınız. Yüksek sis düzeyi raporları olduğunda açık hava etkinliğini kısıtlayın.

İş yerinde zararlı kimyasallara maruz kalan insanlar solunum maskeleri hakkında işverenleriyle konuşmalıdır. Veya mesleki tıpta uzman biriyle görüşün.

Amfizeniz varsa, influenza (grip) ve pnömokokal pnömoniye karşı aşılar konusunda doktorunuza danışın. Bu aşılar akciğer hastalığı olanlarda hayatı tehdit eden solunum yolu enfeksiyonlarının önlenmesine yardımcı olabilir.

tedavi

Hiçbir tedavi amfizemi tersine çeviremez veya durduramaz. Ancak tedavi aşağıdakilere yardımcı olabilir:

• Belirtileri hafiflet

• Komplikasyonları tedavi edin

• Engelliliği en aza indirin

Doktorların en iyi tedavi tavsiyesi sigarayı bırakmaktır. Sağlıklı akciğerlerin korunması için tek önemli faktör budur. Sigara içmeyi durdurmak amfizemin erken evrelerinde en etkilidir. Ancak hastalığın ilerleyen aşamalarında akciğer fonksiyon kaybını da yavaşlatabilir.

AAT eksikliği olan insanlar yedek terapiye aday olabilirler. Bu, bağışçılardan elde edilen doğal AAT enfüzyonları ile yapılır. Bu tedavi şekli etkili görünüyor. Fakat zaman alıcı ve çok pahalı.

Doktorunuz çeşitli ilaçlar reçete edebilir. Bunlar belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir. İlaçlar aşağıdakileri içerebilir:

• Bronkodilatörler İnhalatörler.

  • Tiotropyum (Spiriva)

  • Ipratropium (Atrovent)

  • Albuterol (Proventil, Ventolin, diğerleri)

  • Salmeterol (Serevent)

  • Formoterol (Foradil)

  Bu ilaçlar el tipi inhalerlerle veya makineye dayalı nebülizörler yoluyla alınır. Bunlar inhale edilebilir ince bir sis yaratırlar.

  Bronkodilatörler, ciğerlerinizdeki bronş tüplerini açmaya yardım eder. Bu şekilde, nefes darlığı, hırıltılı solunum ve öksürük azalırlar.

  Teofilin (birkaç marka ismi altında satılır), bir bronkodilatatör hap formudur. İlaçlarla etkileşime girip yan etkilere neden olabileceğinden, inhaler ilaçlarından daha az kullanılır.

• Kortikosteroidler. Bu ilaçlar akciğerdeki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olur. Akut belirti alevlenmesi sırasında genellikle hap şeklinde veya enjeksiyonla verilir.

  İnhale kortikosteroidler veya haplar günlük kullanım için reçete edilebilir. Kronik bronşit iltihaplarının kontrolünde yardımcı olurlar.

• Kortikosteroid / Uzun Süreli Bronkodilatör İnhaler kombinasyonu.

  • Budesonid ve formoterol (Symbicort)

  • Flutikazon ve salmeterol (Advair)

  • Mometazon ve formoterol (Dulera)

  Bu kombinasyon ürünleri, bir inhalerde hem anti-enflamatuar etki ve hava yolu açılması sağlar.

• Antibiyotikler. Bunlar tipik olarak solunum yolu enfeksiyonları ile tetiklenen KOAH akut alevlenmeleri için kullanılır.

Oksijen terapisi kandaki oksijen seviyesinin normalin altında olması amfizem hastalarında beklenen ömrünü uzatır. Oksijen genellikle burun deliklerinin altına takılan bir plastik tüp (burun kanülü) yoluyla verilir. Oksijen metal silindirlerde saklanabilir. Veya bir havadaki oksijen konsantratörü ile saflaştırılabilir.

Hafif, taşınabilir bazı cihazlar mevcuttur. Oksijene ihtiyacı olanların bir süre evlerini saatlerce terk etmesine izin veriyorlar.

Amfizemi olan bazı insanlar yalnızca geceleri oksijene ihtiyaç duyar.

Evde oksijen temini çok pahalıdır. Sonuç olarak, çoğu sağlık sigortası şirketinin ev oksijenine hak kazanması için katı şartları vardır.

Amfizemi olan insanlar ayrıca yetersiz beslenme riski altındadır. Doktorunuzu uygun bir diyetle düzenli olarak görmek önemlidir. Anksiyete veya depresyon gibi psikolojik problemleri geliştirme riski altındadırlar. Danışmanlık veya ilaçlar yardımcı olabilir.

Pulmoner rehabilitasyon fizik tedavinin bir şeklidir. Özel solunum teknikleri, psikolojik destek ve eğitim ile birlikte yapılandırılmış bir egzersiz programını içerir. Amfizemli insanlara yardımcı olur:

• Enerji tasarrufu

• Dayanıklılık artırın

• Nefes darlığını azalt

• Daha iyi bir refah hissi var

Amfizemin ileri aşamalarına sahip insanlar için başka tedaviler de düşünülmelidir.

• Akciğer hacmini azaltma ameliyatı. Bu teknikte, hastalıklı akciğer kısımları geri kalan daha sağlıklı akciğer fonksiyonunu iyileştirmek için alınır.

• Akciğer nakli. Şiddetli amfizemine sahip ancak önemli tıbbi problemleri olmayan insanlar akciğer naklinden sonra daha kolay nefes alabilir. Bununla birlikte, ömrü önemli ölçüde uzatip arttırmadığı belli değildir.

Profesyonel Olma Zamanı

Gelişirseniz doktorunuzu arayın:

• Yeni nefes darlığı

• Sürekli öksürük, balgam ile veya balgamdan arındırılmış

• Normal egzersiz yeteneğinizde bir azalma

• Sık solunum yolu enfeksiyonları

Sigara içiyorsanız, bırakma yöntemleri hakkında doktorunuza danışın. Birkaç farklı tedavi türü “soğuk türkiye” ye kıyasla başarı şansınızı artırabilir. Bunlara ilaçlar ve danışmanlık dahildir.

Ailenizde herhangi birisi AAT eksikliği teşhisi konmuş olsa da doktorunuza danışmalısınız.

prognoz

Amfizem için herhangi bir tedavi yoktur. Ancak durum kontrol edilebilir.

Sigarayı bırakan hafif amfizemli kişiler normal bir ömür beklentisine sahiptir. İyi sağlık alışkanlıkları kazananlar uzunca bir süre normal bir yaşam tarzının tadını çıkarabilirler. Amfizem şiddetli insanlarda bile beş yıl ya da daha fazla hayatta kalma şansınız var.

Sigara içmeye devam eden amfizemli kişilerde sigara içmek, hastalığın ciddiyetini önemli ölçüde artırır. Ömrü 10 yıl veya daha fazla düşürebilir.